Kampuni ma doro yub gitimo jami mapat pat mapol me neno ni yub obedo maber.  Wegi yub ki lu biacara pango Kampuni madoro yub me doro yub pigi.  Tic mogo ma kampuni madoro yub tiyo kwako: –

• Jami ma kitiyo kwede macalo lamak cal
• Tedo cam
• Wer ki gi kubu dwon
• Gwoko kuc
• Miyo tikitiki
• Deno/deyo kama yub obitime iye
• Yubu yub ki kelo lutuku inyim dano
• Neno ni dano ma tye iyub pe gunongo awano
• Cato jami ki cwalo ngec ki mukene macalo magi

Dano weng ma gitiyo biacara calo konyo doro yub I Uganda mite ni gin gucone bot

• Bot dul ma jogo mucoro I Uganda kany ma kilwongo ni Uganda Revenue Authority (URA) pi culu mucoro.

• Pi kampuni itwero coyo nying kampuni bot dul maloyo coyo kampuni I Uganda ma kilwongo ni Uganda Registration Services Bureau (URSB)

Pi dano/ngat acel

• Adenti kad me lobo Uganda onyo jami aryo ki ikin ma kiryeyo piny kany ma nyutu anga/nga ma in ibedo; Passport, Pamit me dwoyo Mutoka, Kad me bolo kwir, Adenti kad ma nyutu kama ibedo iye, Adenti kad me gang tic, Adenti kad ma nyutu ni ibedo oring ayela, Citetmen me Benk ma nyen, Pamit me tic, Kad me Lim, Visa, NSSF Kad ki mukene macalo magi.
• Catifiket me cone (kace itiyo biacara).
• Citetmen me cako dul ki mok ma wun umoko me cako dul meno (kace itye I dul ma oribbe kacel).

Pi Kampuni

• Waraga ma nyutu nying dairekta onyo wegi Kampuni (Kampuni fom 20).
• Catifiket me cako kampuni

Dii kany pi jami mamite me cone.  

• Omyero ilim ka nongo ngec madit me URA i www.ura.go.ug
• Dii kany me cone macalo ngat acel

Dii kany, kace ibi/imito cone macalo Kampuni

• Di kany pi ngeyo twero ni macalo lacul mucoro
• Dii kany pi ngeyo gin ma omyero itim macalo lacul mucoro

Pire tek tutwal me gwoko rekod weng ma kwako biacara ni olo twal pi kare maromo mwaki abic (5) inge kare ma rekod meno pi kony I anyim.

Magi ocoko/gwaro;

• Rekod me recit ki cura manyutu kit ma lim odonyo kwede dok kit ma itiyo kwede me cul.
• Rekod manyutu kit ma iculu kwede lutic.
• Mok ma imoko ki jo/dul ma keli jami ki kit ma iculu gi kwede.
• Kit ma ikwanyo ki kit ma iketo kwede cente I Benki.
• Waraga me coyo dano itic.
• Kit ma iculu kwede cul calo mac, pii, cim ki cul mukene macalo magi.
• Buk ma igwoko iye jami ni weng ma pigi tegu pi biacara ni macalo buk me recit, invoice, luden ki lubanya.

Dii kany pi ngeyo kit ma omyero igwok kwede rekod (buk) me biacarani.

Mucoro ma omyero lutim biacara me doro yub/biacara me studio gin ene: –

Mucoro ma kingolo ikom magoba ikom lim pa ngat mo keken (Income Tax)

Man ogwaro/ocoko dano weng, kono ngat acel onyo Kampuni.

Niang ni: – Wel mucoro ma kingolo ki ikom lim pa rwode ki bot kampuni tye I pacen 30% ki ikom wel mucoro ma omyero kingol (Cul weng inge kwanyo acara mukene ni).  Ento, mucoro ma kingolo ki ikom lim pa rwode kingolo malube ki wel lim ma ngat moni-ni nongo.

Dii kany pi ngec mukene ilok kom wel mucoro ma kingolo ki ikom lim pa rwode

Mucoro ma kingolo ikom kampuni (Corporation tax)

Man obedo mucoro ma kingolo ikom kampuni weng ma tye I Uganda ma wel mucorogi tye pacen 30% ma pe loke.

Mucoro ma kigwoko ki inge cul (WHT)

Man kampuni ma doro yub aye omyero ocul bot ngat ma cik ngeyo ni obedo agenti ma gwoko lim ki ikom cul, kace inen wel ma omyero kicul kato ciling million acel (1,000,000).

Dii kany pi ngec mukene malube ki mucoro ma kigwoko inge cul (WHT).

Mucoro ikom Rwom ma kimedo ikom gin acata (VAT)

Pi lubiacara ma limgi aa ki ikom kampuni ma doro yub ma nongo wel cente magi nongo kato alip 150,000,000 I mwaka moo, gin omyero ojog VAT ikom biacara weng ma tye ki invoic (EFRIS).

Kace kampuni ma doro yub nongo kony me lim/cente ki bot kampuni mukene, omyero oco invoic ma nongo ki keto wel VAT iye ki EFRIS bot lami kony me lim meno.

Dii kany pi ngec matut/mukene ilok kom VAT

Cul kit ma kiculi kwede (PAYE)

Mucoro man ocoko/ogwaro dul ma tye ki lutic (karane onyo lutic ma rwom me kwangi pe/nok) ma mucara gi kato ciling alip miya aryo ki pyeradek wiye abic (235,000) dwe ki dwe giculu mucoro man. Lakit/lakodi mucoro man kikwanyo/kingolo/gwoko dwe ki dwe.

Dii kany me niang ikom kit ma PAYE kingolo kwede

Adwogi biacara (cato wil)/ritan ki pongo marom aroma ki kit ma ki pongo kwede pi mucoro mo keken ma donyo ikicaa/ijeba pa rwode.

Dii kany me nongo ngec mukene I kit me nyutu adwogi/rekod me biacara ni.

Ka ityeko culu/coyo ritan/adwogi biacara ni, omyero icul kit mucoro mo keken me acula kun itiyo ki kit me cul ma kiryeyo kany ni, macalo benki (bank), Mobile Money, EFT, RTGS, VISA, Mastercard, USSD Code (*285#) ki mukene.

Niang ni:  Nino me culu mucoro rom aroma ki nino me coyo adwogi cato wil ni.

Dii kany pi cone me culu mucoro.

Kace imito kony mukene, itwero limo opici me URA moo keken ma cok kwedi, onyo goo nama cim ma pe kiculu pire 0800117000 onyo 0800217000 onyo kube kedwa I WhatsApp:  nama 0772140000.