AIBOISIO NU ITOLOMERE KA ISINEEMAN

Inyobo aiboisit na itolomere ikososio ka Isineeman?

Ekampuni lo itolomi ikososinei ka Isineeman, etogo lo itolomere ikososinei ka Isineeman, aiboisit na itolomere ikososinei ka Isineeman ngesi ekampuni arai aboisit na itolomi aswamisio nu aboliasio (performing arts), abolisao nu itolomio otelebison arai oredio, efilim, etelebison, eredio, eyala (comics) akiro nu aineranara (interactive arts), aboliaso nu esineema, arucokina na olago (websites), ikososinei ka esinema (video).

Ejaasi kesi aisubus na itolomi akiro arai iboro lu egitigita imoriaritos alimonoreta nu otelebison ka nu oredio, ikososinei ka isineman, inerasinei ka ipurogurams lu ejaasi otelebison, ka luitolomio oredion, ka ice da.   

 

Add to Bookmarks
Please login to bookmark Close

Esubusak keere lu ejaasi Uganda, ekoto iwadikaunos keda;

  • Erionget lo ikamunitos nu aiwadik asubusaeta (URSB) anu aiwadik ekampuni
  • Erionget lo ikamunitos nu aituk Esolo (Uganda Revenue Authority (URA)) anu esolo
  • Ekansulo lo okwap kwape nat KCCA, emunisipality, anu alasisi na eisubus

Koany ebe (Please note)

Edaun aiwadikaun, ebeit isubusin ngun lu orionget alo aricit ikisila lu apugasinei nu ikamanara ka kes kwape nat;

  • Erionget lo ikamunitos nu eirab (Uganda Communication Commission (UCC))
  • Erionget lo ikamunitos nu akiro ka aicor itunga (Ministry of information and national guidance)
  • Erionget lo ikamunitos nu Angor ka Ikiliok, Aswam ka Apol na Ejautene lo Itunga (Ministry of Gender Labour and Social Development)

Anu itunganan ilope (individual)

  • Akadi na ajenio na akwap (National ID) arai adio aarei akdin anu itosomao ajenia ijo kwape nat; aiwadikaet na elosere akwapin (passport), alsisi na airenge emotoko/epikipik, akadi na aseo, akadi na ejenitere ijo ocaalo (village ID), akadi na ejenitere ijo aswam (employment ID), akadi na ejenitere ijo kwape ekerait (Refugee ID), aiwadikaet na itodunit ikapun kon obank (bank statement), akadi na itodunit ikapun lu ilipununut ijo (financial card) akadi na ikapun (VISA), akadi na ikapun alu imonoi ijo anu aidaritor nu ongaren (NSSF Card), ka ace da.
  • Apapula na aiwadikaun aitegear aisubus kon –arai iwadikauna ijo (Certificate of registration)
  • Aiwadikaet na itoduunit lu iswamanara aimor aisubus ka epone lo ejaar amor ngin (arai erai aisubus na emoritai-partnership)

Anu ekampuni (For non-individual)

  • Afomu 20 na ekampuni (Company Form 20)
  • Aiwadikaet na aitegear ekampuni (Certificate of incorporation)

Kicikak ne anu ajenun iboro lu ekotoi anu eiwadikaun

  • Ekotokin ijo aipejoikin elago lo URA ane ura.go.ug
  • Kicikak ne anu eiwadikaun kwape itunganan ilope (individual)
  • Kicikak ne anu eiwadikaun kwape yen mam erai itunganan ilope kwape nat ekampuni (non-individual)

Kwape atacan esolo, ijatatar ijo keda apedorosio kon. Kanepe anen da, ejaasi nu ebeit ijo aswam kwape atacan esolo.

  • Kicikak ne anu ajenun apedorosio kon kwape atacan esolo.
  • Kicikak ne anu ajenun nu ebeit ijo aswam kwape atacan esolo.

Esolo lo itatacio elope/ekampuni lo aboisit ana itolomere ikososinei ka Isineeman imoriarit;

Esolo lo ameda (Income tax)– imoriarit keere, arai eraasi ikulepek obe arai bo nat ikampunin da.

Kiitunite ebe (Please note): Eitiai lo esolo alo itatacio anu ameda ne ejaasi isubusin lu erai ekampuni erai akais auni angun kwatat lu ikapun alu edumununei ekampuni lu itatacio esolo. Erai do ikapun lu, ikapun keere lu egweluna edaun alemar lu etacitai anu igaraman lu ecamakitai.  Konye itunganan ilope itatacio esolo lo etubokino otupitete eitiai lo ikapun alu edumununei ngesi keere.

Kicikak nee   anu ajenun itiaisinei lu esolo lo itatacio otupitete eitiai lo ikapun alu edumununei itunganan. 

Esolo lo Ekampuni (Corporation tax)

Erai lo esolo lo itatacio isubusin lu mam eraasi itunga ikulepek (non-individual players) lu ejaasi orionget lo. Ido erai do ngesi lo akais auni angun kwatat (30%).

Esolo lo ameda na iyatanakin oboro kotoma asubio ka aitoloto kec (Value Added Tax (VAT))

Erai lo esolo lo itatacio etosomak/agwelak iboro oitiai alo itomon akany auni angun kwatat (18%) lu iboro keere lu egwelari yen itatacio esolo ngon. Atemasi ebe ngun lu iwadikauna ka lu ekotoi iwadikaunos anu esolo alo VAT. Anu eiwadikaun anu esolo alo VAT, ekoto esubusi ogwelununei ikapun lu edeparete imilionin akwatat akais akany (turnover of over 150 million) okaru arai bo nat imilionin akais auni ikany aarei ka ilukumin akwat akany (37.5 million) kotoma olapio iuni lu ituputupaikina (consecutive months).

Kicikak nee Anu adumun akiro nu iyatakina nu ikamunitos VAT.

Kiitunite ebe

Atacak esolo lu iwadikauna anu esolo alo VAT keere ebeit aiwadikaun anu EFRIS, kosodete aicil arisitin nu egwelanarere iboro olago (e-invoices)

Kicikak ne Anu adumun nu ipu nu ikamunitos aiwadikaun anu EFRIS

Esolo lo etiakaro etacio aswamisio ka iboro (Withholding tax)

  • Esolo lo etiakaro etacio agwelarak iboro (Withholding tax on suppliers) – Arai irai ijo lo eskunit URA kwape atiakanaran esolo (tax agent), ekotoi ijo atiakar esolo oitiai alo ikany ape angun kwatat (6%) angin duc na itacia ijo ngun lu itwegelikitos ijo iboro lu edepari eitiai kec emilionit edope (UGX. 1,000,000) angin gwelaret.
  • Esolo lo etiakaro etacio esialak lu epote akwapin (Withholding tax on payments to non – resident public entertainers) –Itatacio esolo lo oitiai lo ikapun itomon akany angun kwatat (15%) lu ikapun alu etacio anu aswam arai ibore yen egwelitai ane ejai esialan lo ebuni akwapin/lo mam iboiei oUganda. Etiakaro ikapun lu lu esolo eroko etaca esialan ngon lo mam iboiei oUganda eroko ngesi enyouna abongor.
  • Esolo lo etiakaro etacio esialak lu epote oUganda (Withholding tax on payments to local public entertainers) – Itatacio esolo lo oitiai lo ikapun ikany ape angun kwatat (6%) lu ikapun alu etacio anu aswam arai ibore yen egwelitai ane ejai esialan. Ijukaro do esolo lo ne ejai URA.

Kicikak nee Anu adumun nu iyatakina nu ikamunitos esolo lo etiakanaro etacio iboro ka aswamisinei.

Esolo lo Eropit Eswamak (Pay As You Earn (PAYE))

Itatacio esolo lo ne ejaasi isubusin lu orionget alo lu ajaatatar eswamak (lu oyapeesi ka lu elejaleja da) lu enyamate eropit lo edepari isirigin lu oUganda akwat aarei akai auni ikany (UGX. 235,000) angon elap. Etiakaro do esolo ngon oropit eroko etaca kosodete aijukar ne ejaai URA.

Kicikak ne Anu ajenun itiaisinei lu esolo alo eropit.

Ilelebio apapulai nu kwape adio papulai keere nu esolo alo ameda

Kicikak ne anu ajenun nu ipu anu eileleb apapulai nu esolo kon.

Idau ijo aileleb apapulai kon nu esolo, ekotoi do ijo eitosom iponesio lu ejaasi anu aitac esolo kon. Kwape nat obank, isirigin lu osimu, akadi na isirigin na ebakai ebe VISA, eitosom iponesio ice lu ijukere ikapun kwape nat EFT, RTGS, Mastercard, USSD Code (*285#), ka ice da.

Koany: Aparasia nu aitac esolo eputosi/eriakasi kede nu aileleb apapulai da

Kicikak ne: anu aiwadik aitac esolo.

Arai mam ijo ipedori aiwadikaun olago, ipejok edio yapesi keere lo URA lo iyapiatar ijo tetere ijo idumuni agangat, arai mam inom esimu anu abure onamba, 0800117000/0800217000 arai bo ijuk akiro olago lo itunga airiamunun (WhatsApp): 0772140000 

 

 

Add to Bookmarks (0)
Please login to bookmark Close
Skip to content