Mucoro ikom ot/jami apanga nonge idul 5 iyi buk me cik ma kwako culo mucoro, Cap 338. Man obedo lim ma dano nongo inge miyo jami ma mege me apanga woko dok mucoro ne ki ngolo kene.
Citep 1: Nong wel cente ducu ma ngat moni/acel nongo ikom jami ducu ma kipango kibote pi mwaka acel; lwong ni R;
Citep 2: Kwany acaki cente pi mucoro (Shs.2, 820,000). Mucoro mo mukene dong pe kibi kwanyo, ma nyutu ni mucoro ma kibi ngolo obibedo R – 2,820,000.
Citep 3: Nong wel mucoro iyi pacent 12% , ci mucoro me acula obibedo 12% x mucoro me angola.
Pi dul ma guribe
Kingolo iwi ngat acel acel ma lube ki lim ma ngat moni oketo i dul/kampuni enoni.
Citep 1: Nong wel cente ducu ma ngat acel acel nongo ikom jami ducu ma kipango ki bote pi mwaka acel ; lwong ni R; ci ipok iwi ngat acel acel malube ki wel lim ma ngat moni oketo I kampuni.
Citep II: Kwany acaki cente pi mucoro, ma tye Shs.2, 820,000 pi ngat acel acel.
Citep III: Nong wel mucoro ma ngat acel acel ma tye igurup onyo i kampuni omyero ocul/oculu.
Citep II: Kwany wa I pacent 50% ki ikom cente weng ma kitiyo kwede me coko lim ma aa ki I ot/jami apanga magi ki acara ma ononge, ci dong mucoro ma kibi ngolo bedo R-50%R.
Niang ni, Uganda Revenue Authority bikwedo onyo ngiyo kor lim weng ma kitiyo kwede icoko cente me ot apanga, man nyutu ni lim ma kitiyo kwede I kare me coko cente me ot apanga en aye kitwero penyo pire me adwoka ki bot Uganda Revenue Authority.
Citep III: Nong mucoro ikom ot/jami apanga ki ikom pacent 30%.
Man nyutu ni mucoro me acula obibedo 30% nyaa ki wel ma omyero kijog mucoro ki ikome.
Kace wel odi/jami apanga weng tye, cente 6,000,000 pi mwaka acel, lim ma kitiyo kwede en aye en: Lagwok kuc (2,000,000), Tic pa ajenti (800,000), yubu jami ma obale (500,000), ki cente me acula me mortgage obedo 800,000, nong wel mucoro me acula.
Citep I: Nong wel mucoro me odi/jami apanga weng pa dano meno = Shs. 6,000,000.
Citep II: Kwany wel mucoro me acaki me 2,820,000
UGX=6,000,000 – 2,820,000
Ninag ni: Mucoro mo keken ma pe kibi ngolo
Mucoro ma omyero kingol = 3,180,000
Citep III: Nyaa wel mucoro ikom odi.jami apanga ipacent 12%
Mucoro = 12% x 3,180,000 = 381,000
Kun nongo itiyo ki labol mamalo ni, kace Amos gin ki Robert onongo guribe katiyo biacara dok wel ma guketo tye I wel me 2:3, ci Amos obi nongo 2/5 ki ikom wel odi/jami apanga weng, i.e. 2/5 x 6,000,000 = 2,400,000 ento Robert obi nongo 3/5 ki ikom odi/jami apanga weng, tyen loke ni 3/5 x 6,000,000 = 3,600,000. Amos pe obiculu mucoro pien wel mucoro me acaki tye lapiny maloyo 2,820,000. Robert obiculu pacent 12% x (3,600,000 – 2,820,000) = 93,600
Ka kampuni nongo Ugx. 30,000,000 kun 15,000,000 obedo cente ma ononge ki i odi/ami apanga dok bene cente ma ki tiyo kwede me coko lim me odi/jami apanga magi obedo 3,000,000 pi mwaka acel, culu lagwok kuc ocwalo (4,000,000) ki yubu jami ma obale ocwalo (4,000,000). Mucoro ki tiyo cura ne kit man:
Citep I: Nong mucoro ikom odi/jami apanga weng pa kampuni = 15,000,000
Citep II: Kwany pacent 50% ki ikom cente weng ma kitiyo kwede me coko lim ma aa ki I odi apanga magi ki acara ma ononge.
Wel cente/lim ma kitiyo kwede = 3,000,000+4,000,000+4,000,000 =11,000,000
Ento cente ma omyero kiti kwede obedo= 50% x 15,000,000 = 7,500,000
Manyuti cente ma omyero ki ngol me mucoro obedo = 15,000,000 – 7,500,000 = 7,500,000
Citep III: Nong/nyaa wel mucoro ki ikom pacent 30%
30/100 x 7,500,000
Mucoro me acula obibedo = UGX 2,250,000
Lacul mucoro tye ki gum me nongo magoba ma gimiyo bote ka en oculu but mucoro ma mege onyo oculu mucoro con ma mwaka me lim pud pe otum.
Magoba man ki bi tic kede me jwayo mucoro me ot apanga i anyim pien mucoro man kiculu patpat.
LOK MA PIRE TEK:
Ngec man tye me konyo lucul mucoro dok twero loke kace ki loko cik moo keken makwako lok kom jogo mucoro.