Gikipiny ma’okethi iye chik obedo gikipiny ma kelo kodi wotho woki i pinyi ma Uganda nitye iye chik aka jo ma tiyo kwong jo, jo’ripere nwango ni jo clearinga mo fwodi jo ku kelo. is regulated and requires prior clearance by the competent government agency. Inyalo rwako kosa wotho gikipiny ma okethi iye chik me woki ipiny kinene ngati ma wotho kosa rwako nitye kodi papula ma mitere kosa pamit ma yeyo go timo ameno. Paka nyo, chemo la mitere pamit ma’otire woki bongi jo ma timo tich ma makere kodi botho kwo, kosa woki bongi jo ma timo tich ma makere kodi agiriculcha/ fuuri, chemo ndelo kodi chemin ma’othwo, ripere kliyaring kodi kitipa ma Agro-Industry kodi jo kuri chemo (Food security) aka gikipiny ma makere kodi yen ma botho two kwong dhano, ripere nwango kliyarensi bothi Pharmacist pa Gavumenti. (Government Pharmacist).
NGEYI NI: Kineni ju chik jo kwero kwach ma pamit ru atonga kweth kweth paka nyo ma kwo pa ji, kwo pa chemo ma ndelo kosa security ma piny, ila’mako woko mitaani gi gikipinyi moro jie ma oyido ochowi kelo i piny.
Gikipinyi ma’okethi iye chik chale ama;
|
S/N |
Gikipiny ma I rwako ma’okethi iye chik |
Gikipiny ma iwotho ma’okethi iye chik |
|
1 |
Machine ma ketho stamp, pima baluwa i post office, kwanyo woko ka luwo chik ma permit ma pinyi ma jolo gikipiny omiyo jo. |
Kile wotho gikipiny me gi riato ma peko mere kikaali tons miya ariyo gi pyer abich (250 tons) i ndiko— · Mitaani ma’okani i oti (warehouse) ka kuro chulo musolo; · Mitaami ma kuro odwoki musolo ma oyido ochowi chulo; · Mitaani ma okodi woki i riato kosa ndege achiel to’iketho I maan. |
|
2. |
Bwo moro jie ma nyalo mako kosa neko ogwang moro jie ma dudi, kwanyo woko ka jo luwo chik ma pamit ma pinyi ma jolo gikipiny no ondiko. |
Gikipiny ma iwotho ma okethi iye chik paka ondiki i First Schedule ma kitabo ma chik ma gwoko ju ori gikipiny no. (Export Control) ma oro 2000 1. Mukyere 2. moko ngano or Meslin flour 3. Kwoyo 4. Tele ma yiko simito 5. Simiti 6.Nangin ma fwodi ku kwoyi(matiriyo) kodi nangin kosa gikipiny ma’okwoyi ma itero pinyi ma woko paka USA kodi Canada 7. Tele ma pilin (diamonds)
|
|
3 |
Telin gi chumin ma welo ma malo aka ma fwodi ku lonyi jo. |
|
|
4 |
Mundere gi gima mako kwong lweng ma’ondiki i Chapter 93 ma kitabo ma mako kwong Customs Nomenclature. |
|
|
5 |
Gikipiny ma i oro ma mwono chokin kodi chokin ma olwoki gi acid. |
|
|
6 |
Chokin mani mani kodi Tungi ogwange, ma olwoki aka okwanyi woko bori mere, oyiki nono, (saragoni ku ngadi paka ripere). |
|
|
7 |
Tungi liech ma ku lwoki kosa nyaka olwoki saragon ko ngadi paka ripere. |
a) Gikipiny moro jie ma i wotho woko i piny achiel ripere luwo chik ma’okethi i piny ma jolo; b) Scrap kodi chumin ma welo ma nok ma’onyekere; c) Mbawo ma tiendi yath moro jie ma piny no bende otera pitho; d) Rechi ma numu aka ku’tholi kosa ko’lwoki paka ripere (mbuta gi ngege); e) Maka mu’wangi. f) Bature ma mutoka mu’ori ye, scrap ma chumin ma peki, chumin ma peki (lead) ma’olwoki kodi ma fwodi kochi, kodi scrap ma chumin moro moro jie.
|
|
8 |
Laki raw ma ku lwoki kosa olwoki saragon ko’ngadi paka ripere. |
|
|
9 |
Tungi liech adumu ma ku’lwoki kasa nyaka olwoki saragon ko’ngadi paka ripere. |
|
|
10 |
Tungi ogwange megi megi ma ku lwoki kosa nyaka olwoki saragon ko ngadi paka ripere. |
|
|
11 |
Tungi ogwange ma’oregi kodi ma jo nyekere. |
|
|
12 |
Odii ofuki, chokin ma rechere ma dongo kodi yer ma choko, tunge, par tiendi ogwange, lweti ogwange gi thoki winyini, jie ma ku’lwoki kosa nyaka olwoki saragon ko’ngadi paka ripere, bende pauda gi gikipiny mo’onyekere mere. |
|
|
13 |
Telin ma bedo i pendi pi kodi materils moro jie ma pendi pi, ma ku’lwoki paka mitere, kosa nyaka olwoki to ku lony,ogwange ma thindho ma pendi pi jie kodi chokin ma dhiang, jie ma ku’lwoki kosa nyaka olwoki saragon ko’ngadi paka ripere, bende pauda gi gikipiny mo’onyekere mere. |
|
|
14 |
Ogwange ma thindho ma pendi pi. |
|
|
15 |
Moo ma mutoka mu’ori I marchine ma yiko machi (nuclear reactors). |
|
|
16 |
Tungi ogwange ma’olwoki kodi aminda mu’yiki kwong tungi ogwange. |
|
|
17 |
choko, oddi ofuki, tunge, antlers, telin ma pendi pi, oddi min othyololo m’otegino aka pilin kodi ongwange megi ma pi, amindin mu’yiki gi gikipiny no achingi. |
|
|
18 |
Yeni ma kutho chemo ma ndelo kodi ogwange aka jo nyeko lowo, luya, gi pi, ondiki jo I kitabo ma ilwongo ni Montreal Protocol (1987) kodi Vienna Convention (1985). |
|
|
19 |
Gikipiny a’chama ma owire ngeri ma jo dongo iye. (Genetically modified products). |
|
|
20 |
Rech ma nono mupokere gi wade kosa tongi gwendi kosa winyo mu’chowo buto |
|
|
21 |
Ogwange kodi teindi yen kosa mawuwa kodi gikipiny ma makere gi jo, ma kwo pajo chegin rumo, ngeri ma otiti I chik ma CITES March 1973 kodi wachi moro jie ma owiri woki hongo no. |
|
|
22 |
Mupira ma mutoka kosa piki mu’ori (second-hand tyres). |
|
|
23 |
Yeni amwonya jie ma botho juneko, aka jo nitye i chik ma piny gipi (international control). |
|
|
24 |
Gikipiny ma ji ma chon swa oyido ju oro, paka athago, ayiga |
|
|
25 |
Gikipiny gi mitaani ma ondiki i wie wachi 36 ma kitabo ma Customs Nomenclature (paka nyo, persuasion caps, detonators, signalling flares). |
|
|
26 |
Spare ma mundu kodi gimoro jie ma makere gi lweng, manya chuma.Parts (Section XV ma chan ma Harmonised Commodity Description and Coding System), kosa mitaani ma chale sragon ma plastics nwangere i wie ndiko 39 ma kitabo ma Customs Nomenclature. |
|
|
27 |
Mutokin ma lweng paka ondiki i kitabo ma Customs Nomenclature rmoured i ndiko sula ma. 8710 |
|
|
28 |
Ndawiro ma ngiyo gi ma bori aka loko ma chegin, kosa galawindi moro jie ma i’oro imundu, kwanyo woko ma otingi gi mundu mere ma ripere oro, chick me nwangere i sula 90 ma kitabo ma Customs Nomenclature. |
|
|
29 |
Bows, asere, tong ma kakare kosa gi tuko ma nyithindho paka nwangere i sula 95 ma kitabo ma Customs Nomenclature. |
|
|
30 |
Gituko chesso kosa mundin ma chon kodi gikipiny ma lweng ma chon swa paka ondikere i wie ndiko No. 9705 kosa 9706 ma kitabo ma Customs Nomenclature. |
|
Mondo ngeyi ni:Ongoye nyat moro jie ma ila yeyo kelo nono chemo moro jie i piny kwanyo woko ka chemo no fwodi odong gi pyer abich iwie miya(50%) ma tundo oro ma nyekere iye, i hongo ma ikelo.
Wakwero ni: Wachi angeya me, obedo ma konyo kasitoma mawan aka inyalo wiro sawa moro jie, ka chiki ma musolo owire.