Balobi ni Bakeesi be tsingeeni nibo Banaanu?
Umulobi niye umundu uama Tsingeeni lwe khulya namwe ta khutsikulisa.
Umukeesi we Tsingeeni niye umundu ukulisa Tsingeeni is umumukuli usembayo utsya khulya. Umukeesi we Tsingeeni anyala waba ukulisa mubukali (wholesalers) namwe ukulisa mubufiiti (retailers) nga ali ni bumanyi bwe khutsilondamo, khutsikula,khutsingoona, khutsimama, Khutsomesa, khutsikhalaka, khutsyanikhila, khutsisubula ni khutsikulisa mungeli tsyatsyo tsyosi.
Buli murambi yesi mulusokya lwe bulobi ni bye tsingeeni mu Uganda akhile weandikhisa ni;
Manya bino:
Nga wamalile khukhwiandikhisa wakhile walondelela ni khutabusiliza biyesi bitongle byelinambo bikana nga;
Nga Umundu Mutwela
Nga Lituuli
Miina ano Khumanya bye khukwiandikhisa busuubuzi bwe tsingeeni
Nga umusasuli we Kumusolo uli ni Bulayi. Mungeli ikindi iliyo ikifunisi yesi wakhila khukhwolelesa.
Miina ano Bulayi ni Ikifunisi byomusasuli we Kumusolo
Kumusolo Kwenzingisa ye Kampuni (Corporation tax)
Kuno kumusolo kukusesulibwa ni tsikampuni amala Kuli khubisinza bibyabirisibwa 30%.
Kumusolo kwe khukhwibaluusa (Presumptive tax for small businesses)
Kumusolo kuno kukukelekhebwa busubuuzi bwe mulusokya luno khurambisa bisinza bibyabirisibwa.
Pay As You Earn (PAYE) -Kumusolo kwesi usasula nga nufuna
Umusubuzi yesi uraambila mu bye bulobi ni khukeesa tsingeeni, nga arambisa barambi babafuna kumusaala kukubirisa mu Ugx 235,000 Akhile weandikhisa lwe Kumusolo kuno ela akubarusekho, wamala akwanjule ela akusasule mu URA
Miina ano Lwe ingelekha ya PAYE
Kumusolo kwa Withholding tax
Nga uli umundu uwakakasibwa (Designated withholding agent) nga asasula umundu ukundi (payee). kamapesa kabirisa mu 1,000,000 uba uli ni khuambilila 6% kukwakha lwanyuma kwasasulibwa mu URA. I campuni ifuna (Tax Credit Certificate) ikiyeta khuambilila Kumusolo nga ikhola inzanjula ye Kumusolo isembayo.
Miina ano Lwe bibiamba khu Withholding tax.
Inzanjula ino ikholekha nga tsinzanjula tsitsindibtsye Kumusolo kwefuna (other Income tax returns)
Miina ano umanye nga nukhola inzanjula yowo
Nga wamalile inzokesa, ubanzibwa khusasula Kumusolo kukhubanzibwa nga urambisa
tsingeli tsitsiliwo tsitsyamanyikhana nga; banks, mobile money, EFT, RTGS, VISA, Mastercard,USSDcode (*285#) nibibindi.
Manya Shino: Shifukhu she khukhola inzokesa nisho shifukhu shekhusasulilakho
|
Inyonyola |
Bibikhongelesa Kumusolo |
|
Tsiloore tsitsinyisa (Refrigerated Trucks) |
Kimisoloo kyosi kiyakhilibwa usi a 5th schedule of the East African Community Customs Management Act, 2004. |
|
Bisenge bibinyisa (Cold Rooms) Bisenge bibinyisa is bunyifu buambilibwa asi nga mu filigi (as for refrigeration) |
Kumusolo kwekhukhwingisa bibindu kuba 0% khutsiila khu the EAC CET. Biyetakho mukhutereza bibirurile mumukunda khurama mubunyifu mu store, khubindu nga byebulimi, Tsinyama, Tsingokho,Tsingeeni,etc |
Nga iliyo shishindi shesi ukanakho buyeti bufuurisakho,keniyilakho URA office for yoosi ikhuli ambi ufune buyeti, namwe ta ukhupe isimu toll-free line 0800117000/0800217000 or WhatsApp: 077214000