Lusokya lwe bulobi - Balobi ni bakeesi be Tsingeeni

Balobi ni Bakeesi be tsingeeni nibo Banaanu?

Umulobi niye umundu uama Tsingeeni lwe khulya namwe ta khutsikulisa.

Umukeesi we Tsingeeni niye umundu ukulisa Tsingeeni is umumukuli usembayo utsya khulya. Umukeesi we Tsingeeni anyala waba ukulisa mubukali (wholesalers) namwe ukulisa mubufiiti (retailers) nga ali ni bumanyi bwe khutsilondamo, khutsikula,khutsingoona, khutsimama, Khutsomesa, khutsikhalaka, khutsyanikhila, khutsisubula ni khutsikulisa mungeli tsyatsyo tsyosi.

Add to Bookmarks
Please login to bookmark Close

Buli murambi yesi mulusokya lwe bulobi ni bye tsingeeni mu Uganda akhile weandikhisa ni;

  • Sitongole siyandikhisa tsikampuni (Uganda Registration Services Bureau (URSB) Lwe lisina
  • Sitongole sibuusa kumusolo (Uganda Revenue Authority (URA) Lwe Kimisoloo

Manya bino:

Nga wamalile khukhwiandikhisa wakhile walondelela ni khutabusiliza biyesi bitongle byelinambo bikana nga;

  • Sitongole silinda bitsakha atwela ni birende (National Environment Management Authority (NEMA)
  • Lusokya lukhulila byetsingeeni musitongole shebulimi (Department of Fisheries Control, Regulation and Quality Assurance mu Ministry of Agriculture, Animal industry and Fisheries).
  • Lwe balobi ni bakeesi be Tsingeeni, lukusa lwowo lwekhusubula (License) si lunyala lwesibwa buyakha tawe khurusakho nga wafunile TIN

Nga Umundu Mutwela

  • Inanga Mundu, (National ID)
  • Lupulupusi lwe Buandikhise (Certificate of registration)

Nga Lituuli

  • Lupulupusi lwe Lituuli 20 (Company Form 20)
  • Lupulupusi lwe Buandikhise (Certificate of incorporation)

Miina ano Khumanya bye khukwiandikhisa busuubuzi bwe tsingeeni

  • Ukanisibwa khukeniyakho khumukutu kwa URA portal khu ura.go.ug
  • Miina ano Khukhwiandikhisa nga Mutwela
  • Miina ano Khukhwiandikhisa Mubukali

Nga umusasuli we Kumusolo uli ni Bulayi. Mungeli ikindi iliyo ikifunisi yesi wakhila khukhwolelesa.

Miina ano  Bulayi ni Ikifunisi byomusasuli we Kumusolo

Kumusolo Kwenzingisa ye Kampuni (Corporation tax)

Kuno kumusolo kukusesulibwa ni tsikampuni amala Kuli khubisinza bibyabirisibwa 30%.

Kumusolo kwe khukhwibaluusa (Presumptive tax for small businesses)

Kumusolo kuno kukukelekhebwa busubuuzi bwe mulusokya luno khurambisa bisinza bibyabirisibwa.

Pay As You Earn (PAYE) -Kumusolo kwesi usasula nga nufuna

Umusubuzi yesi uraambila mu bye bulobi ni khukeesa tsingeeni, nga arambisa barambi babafuna kumusaala kukubirisa mu Ugx 235,000 Akhile weandikhisa lwe Kumusolo kuno ela akubarusekho, wamala akwanjule ela akusasule mu URA

Miina ano  Lwe ingelekha ya PAYE

Kumusolo kwa Withholding tax

Nga uli umundu uwakakasibwa (Designated withholding agent) nga asasula umundu ukundi (payee). kamapesa kabirisa mu 1,000,000 uba  uli ni khuambilila 6% kukwakha  lwanyuma kwasasulibwa mu URA. I campuni ifuna (Tax Credit Certificate) ikiyeta khuambilila Kumusolo nga ikhola inzanjula ye Kumusolo isembayo.

Miina ano  Lwe bibiamba khu  Withholding tax.

Inzanjula ino ikholekha nga tsinzanjula tsitsindibtsye Kumusolo kwefuna (other Income tax returns)

Miina ano   umanye nga nukhola inzanjula yowo

Nga wamalile inzokesa, ubanzibwa khusasula Kumusolo kukhubanzibwa nga urambisa

tsingeli tsitsiliwo tsitsyamanyikhana nga; banks, mobile money, EFT, RTGS, VISA, Mastercard,USSDcode (*285#) nibibindi.

Manya Shino: Shifukhu she khukhola inzokesa nisho shifukhu shekhusasulilakho

Inyonyola

Bibikhongelesa Kumusolo

Tsiloore tsitsinyisa (Refrigerated Trucks)

Kimisoloo kyosi kiyakhilibwa usi a 5th schedule of the East African Community

Customs Management Act, 2004.

Bisenge bibinyisa (Cold Rooms) Bisenge bibinyisa is bunyifu buambilibwa asi nga mu filigi (as for refrigeration)

Kumusolo kwekhukhwingisa bibindu kuba 0% khutsiila khu the EAC CET. Biyetakho mukhutereza bibirurile mumukunda khurama mubunyifu mu store, khubindu nga byebulimi, Tsinyama, Tsingokho,Tsingeeni,etc

 

 Nga iliyo shishindi shesi ukanakho buyeti bufuurisakho,keniyilakho URA office for  yoosi ikhuli ambi ufune buyeti, namwe ta ukhupe isimu toll-free line 0800117000/0800217000 or WhatsApp: 077214000

Add to Bookmarks (0)
Please login to bookmark Close
Skip to content