AINGADAO NA IBORO KA AIMORIMORIO NA IMUGUG (WAREHOUSING OF GOODS AND CARGO GROUPAGE

AINGADAO (WAREHOUSING)

Aingadis na iboro alu eyauno akwapin nges adio aingadis keera arai aiboisit ace da na einakit lo epoloikit aijaio na esolo (Commissioner) alasisi anu adaria iboro lu itatacio esolo lu mam etacitos esolo ngon lo iboro alu eyauno akwapin ido odaunitete aitolomun anu aingadao.

Add to Bookmarks
Please login to bookmark Close

Nu ebeit atupit anu iboro alu ingadao anu esolo eraasi nu ebeit aswam tetere aidar iboro ejok ojai ayuara kec tetere epatana aitodun iboro keere lu elominunitos aingadis. Ingarakitos da do nu eswamak/ ikulepek iboro aijen epone lo idarere iboro ngun lu itolomunitai angadis kotoma apak ngin na erokor etaca esolo. Itemonokitai do akiro nu kotoma aurianut ido oraasi nu ikamunitos epone lo ijaunere iboro/imugug (cargo receipt), epone o ewanyanarere iboro (examination), epone lo idarere iboro lu angadis, ka epone da ngon lo elemarere iboro lu (removal).

Nu ekotoi Ojaasi (Requirements)

  • Anu ilope iboro aitoria ike iboro ne ejaasi lu esolo, ekoto do nges ojaatatar enaba lo esolo ido adumun agwoikiniton ke lo ecamakit URA (licensed clearing agent) anu agwoinikin itunga lu eyaununete iboro akwapin.
  • Iboro lu imarimaritai lu mam eraasi lu ingadao aingadis; inyalisa lu ededeng adwar (acids), iboro lu ikamete akim (explosives), akimiak nu isiaranaro (fireworks), agaria nu itoonitai, iboro lu emunaros atipet (perishable goods) iboro lu ikamete akim (inflammable products) alemar bon ngun lu akinyet na apeteroli lu ingadao aiboisio ngun nu ecamakitai, akibiritin ka ice iboro da lu epedori lo epoloikit nu esolo atiakun.

 

  1. Ijaunete do eswaman lo esolo lo ejai orute ka da lo edaran aingadis (bond keeper) aiwadikaeta nu inyamunitos iboro/imugug ane ejaai lo erengean emotoka lo eyaunit iboro kotoma apak na edoluna ngesi orute lo elomari aingadis ngin.
  2. Ewanyanarete do kesi aiwadikaeta ngun nu ewupatar iboro aria nu itolosere iboro ngun nu ebakai ebe “transit document [T1]” kosodete aituput keda ijenuneta (cargo marks) nu ejaasi oboro ka inyukutak lu ejaasi asaduku ka agaali na enapit kesi anu aanyun ebe eputosi ido oriakasi. Arai edumun ebe eputosi ido oriakasi da (consistent) ijeruni do edaran aingadis ngin aiwadikaeta ngun (transit document T1) kotoma olago lo ebakai ebe “ASCYUDA World” kosodi aicikakin anu aitodolun iboro (goods arrival).
  • Arai edumun ebe mam iboro eputosi kede lu ejaasi aiwadikaete, ijeruni do eswaman lo anu esolo aingiset. Arai da erai edumun ebe aticepak ejaai emusago lo egwaunit olope iboro, iyatakino do aitup adoketa ngun nu ikamunitos aitemonokin imusagon. Arai mam, etupakino do adoketa (i-iii) kwape ejaatatar.

  1. olomun na ebe IM7 olago (system) lo ikekei kesi kotupitete epone lo ejaatatar iboro kotoma acoikina na ebe epatana adumun esolo kotoma kec aria bo nat mam. Etiakatiakao do kesi koriagin (lu Arengak, Lu Dos, Lu Piria, ka lu Bululu)
  2. Ngun lu esekunitai lu piria aria bululu ecamakino do atubor, ido ngun lu idosok ijukaro ne ewanyanarere aiwadikaeta (Document Processing Centre-DPC) ngesi ecamakinere atubor.
  • Edautu lu erereok apapulai (DPC) acamakin iboro aitolomaro kinga, ijeruno do apapula na ecamakin iboro ayangaro eingadao na ebe “warehouse bond (CB6)” kosodete do adakun iboro kwap anu aingadakin aingadisa (warehoused).
  1. Arai esekunitai iboro oraasi lu eragi lo arengan, eyauni do lo alimoron nu iboro angun ido orai lo egwokit nu esolo (clearing agent) apapula ngin na elimoritor ngesi iboro ngun (declaration) ne ejaai lo edaran aingadis (bond in charge) eroko do iboro ngun imanimana aimaniman (physical examination).
  2. Esekuno do eswaman lo esolo olago aria mam da esekuni lo edaran aingadis eswaman ngon lo elosi aimaniman iboro ngun anu ajenun ka aileleba nu ikamunitos kesi (iboro).
  3. Edaun eimaniman iboro, aria edumun ebe eputosi do iboro doco keda epone lo ejaatatar aiwadikaeta, itolomikino do akiro nu ikamunitos epone lo emanimanere iboro (examination account) olago, kosodete aigaligal ka eijukar oragi lo dos an ulu awanyanarak aiwadkiaeta (DPC) aiyatakin do aswam kec anu aitolomar iboro. Arai mam, elosio do ngaren kotupitete epone lo ikamunitos nu aitemonokin nu imusagon (Offence Management Process). Edaun iboro aitolomar, elosio do toni adoketait na iwuniet kwape elimoritere kokuju.
  • Idario do iboro aingadis apak na mam edepari apaarasia akwat aarei akais akany aarei (270 days) ketubor apak ngin, elimoro do iboro ngun anu agwelaro.

 

  1. Ijauni do eswaman lo anu esolo apapulai, kosodi aisiom ka airere ejok (analyses documents).
  2. Igiruni do ngesi epone lo ebeitor ngesi awanyanar iboro (examination plan) kwape nat iswamaeta lu ekotokin ngesi, eitiai lo aiboisit na ekotokin ngesi anu awanyanara iboro ngun, ka epone da lo itosomai ngesi awanyanara iboro (mode of examination).
  • Ewanyi do eswaman eipucet lo ewenitere emotoka lo engapit iboro, awanyununeta (marks)nu iboro ka inyukutan lu iwadikatai abogin nu emotoka lo engapit iboro kosodi aituput keda aiwadikaeta nu einakitai ngesi kakonyen alo elimorit iboro ngun atemasi, apolokinton nu esolo (agent).
  1. Elosi do eswaman lo esolo aite/aidar epone lo edakere iboro ngun kwap omotoka kosodi aanyanar kesi.
  2. Edaun aanyanar iboro, elosi ngesi aidar epone lo inyakakinere iboro omotoka kosodi aipucakin tetere mam bobo inyalinyalio ane idarere.
  3. Elosete do eswaman lo esolo ka lo etodiaran iboro aituput (reconcile) aiwadikaeta ka akiro ngun nu adumun kotoma aanyanaro na iboro.
  • Arai mam iboro kwape ejaatatar aiwadikaeta eputosi/eriakasi keda lu edumunitai kotoma aimanimanio, itoduni do eswaman ne ejai agitakina kosodete do aitup epone lo elosiatar akiru nu imusagon.
  • Itolomikino do nu edumunitai kotoma aimanimano na iboro (examination account/findings) olago, kosodete aigaligal ka eijukar oragi lo dos tetere do elosete ne ejaasi lu awanyanarak aiwadiaketa anu aitolomar iboro. (DPC processing and release).
  1. Edaun aijukar iboro olago (entry release), ecamuno do aiwadikaet na aingadao na iboro na ebe warehouse bond (CB6), kosodete ayangar iboro adakun kwap na emotoka kanu aingadakin.

 

  1. Ilelebi do lo alimoron nu iboro arai lo egwoikit ngesi (agent) apapula na itodunit ebe adol do iboro ayangaro ore obalatete ka amusugun ebe “home consumption entry/declaration [IM4]” arai apapula na itodunit ebe eraasi iboro lu ebeit aitemun ayangar kinga na oUganda “re-export entry”, kosodi do aitac esolo arai ejai esolo lo ebeit aitac. Itosomai do DPC aiwadikaet ngin anu alacakina iboro ngun anu alemaro ayangar.  
  2. Arai eyaunitai iboro oraasi lu imorimoritai ka ice iboro lu ice itunga (under consolidation-groupage), eraun do lu imorimoritos iboro ngun (consolidators) eroko elimoro iboro kotoma IM4, atiakatiak ber kesi itosomaete apapulai nu aitolot iboro orot nu ebakai ebe “House Bill of Lading [HBL]”, kosodete do ailip olago lo ASYCUDA  tetere acamakino aijulanar iboro okirorai ikulepek. Anen do epedori ngin itunganan ilope iboro aitac esolo lo ikamunit ike iboro kosodi do eswaman lo ikamunitos ngun nu acamun. 
  • Edau do DPC alacakin iboro ngun (release), elosi do agwoikiniton ilope ibor aiswamaun nu aijerun alacakino na iboro olago, kosodi aitolomikin ailipa na ayangar iboro kinga, adaun do nu ekoto olope aingadis (bond clearance) kosodi alemar do iboro ayangaar kinga.
  1. Arai ejaasi do iriongeta ice lu apugan lu ekotokin ajenun ka acamakin iboro Alomar kinga, iswamasi do ngun da kotoma apak angipe angin (concurrently) na ejaatatar iboro aingadis.
  2. Edaun do aiswamaun nu alemar iboro kinga, elosete do akiro ngun alomar aiboisit na ecilere do arisitin olago (Electronic Fiscal Receipting and invoicing system (EFRIS)) kosodi do ilope iboro adumun arisiti.
  3. Arai eraasi iboro lu ebeit aijukar akwapin ewanyanaro do ber iboro ngun kosodete adakanakin obore yen itolosere kesi. Edau DPC alacakin iboro, ijeruni do agwokiniton ilope iboro apapulai nu itolosere iboro ngun nu ebakai ebe “Transit document (T1)” kosodi olosit ne ejai eswaman lo ejai orute anu aipucakin (sealing) aitolomaro kinga olago (system departure) ka da ailomaro na iboro ikulepek kinga (exit). Igwaikino do eipucet lo olago (e-seal) oboro ngun tetere aiteia epone lo elosotor iboro ngun itoni ne ebeit kesi adolere/alosit.

Atukonokino/aimorimoro na imugug (Cargo consolidation/groupage), ngesi epone lo imorimorere iboro ka atukonokin idis idison ane ejaasi lu etolotok lu didik, lu ejaununak iboro (consignees), agwelak arai isubusin lu ejaasi akwap adope na ebeit ayangar iboro ngun kosodete aigwaikin aboogi adope na epol na elosi aakwap ngin arai aboisit na awasia na ebeitor aitaac esolo anu iboro angun (point of customs clearance).

Angun iboro lu eyauno lu ilope, igwaikino owai kec ido ojaatatar apapulai nu ejenitere nu ebakai ebe “House Bill of Lading” nu itodunitos ekiror ilope iboro, ne ebeit iboro alosit, epone lo iboro, enamba/eitiai lo iboro ka alangir kec.  Apapulai do nu ngesi ejenunet lo iboro alu lo einakini lo atukonokinan iboro anu aitolot ne ejaai ngin ilope iboro anu ajenitor ilope, esubusi, ka agwelak lu iboro angun. Eraasi da do apapulai ngun aiwadikaeta nu sodit nu ingarakinete etoloton iboro, esubusi arai lo ijukakitai iboro adumun alacakino na atacit esolo na awasia kokwap adoketa nu ecamunitai anu ayangaro na ikec iboro (process their final tax clearances under the acceptable customs clearance procedure and take possession of their cargo).

 

  1. Eyangari lo ayaunan iboro akwapin iboro ke ne ejai lo atukon iboro (consolidator) arai lo etoloton iboro (shipper) lo esekunit ngesi kotoma akwap angina na ejaasi/egwelere iboro (kwape nat China, UAE). Eyangari do ngesi iboro ngun keda aiwadikaeta kec keere nu itodunitos epone lo iboro, apaketin kec, nui= ikamunitos iboro (description), ka apapulai nu egwelitere ka nu inapinapitere kesi.
  2. Ekotokin do lu ayaunak iboro ngun ainakin lo etoloton iboro akiro keere nu ikamunitos kesi kwape nat ikirorai kec, inabai lu esimu ka inabai kec lu esolo, kaapak angin na einakinatar kesi lo etoloton iboro ikec iboro. Nu keere ebeit ajaut aiwadikaet ngin na apolon na itolosere do iboro lu keere na ebakai ebe “Master Bill of Lading (MBL)” and the “House Bill of Lading (HBL)”
  3. Ipimao do iboro, kosodete aiwadikaikin ejenunet, ka atukokin/awenikin keda luce imugug lu didik didik lu itunga/agwelanarak ice lu ejaasi akwap adope na epote iboro anu aitac esolo.
  4. Ekotokin do etoloton iboro ajenun/aanyun ebe eroko iboro edolo odoket lo sodit lo idolorere iboro, kwape nat Mombasa/Dar-es-Salaam, ejenasi ikulepek iboro lu ejaasi aboogi keere; ejaasi inabai kec lu esolo iwadikatai apapulai nu itolosere iboro ngun keere ido ekoto oinakitos ngesi apapulai nu egwelitotor kesi iboro kec kwape nat arisitin, apapulai nu itodunitos epone lo inapinapitere iboro (packing lists) iwadikatete iponesio lu iboro keere, itiaisinei kec, epone lo eyautere kesi (delivery notes) ka ace da.
  5. Edolutu iboro odoket lo sodit lo elomarere akwapin ngun nu iswamanara (partner states) kwape nat Mombasa, Dar-es-Salaam, ikamakino do akiro nu alosit na iboro olago anu ayangaro na iboro angun ne ebeit aitodol o’Uganda (destination bond in Uganda), ne do ebeitor alacakino kec aiswamaun. Apapulai nu ijeruno ane anu esolo enyaritai ebe WT8 ka T1.
  6. Edolu do aboogi (container) ne itolomunere iboro akwap/aingadis (Inland Container Depot (ICD) or bond), ijaunete do lo edaran aingadis ngin ka eswaman lo esolo iboro ngun. Ijulakinos do aiwadikaeta nu WT8 ka T1 bonik araun aiwadikaet na ijaunere iboro aingadis na ebe (warehousing entry (IM7)). Egeunete do lo iwadikauna kwape lo etoloton iboro ka lo esekunitai anu agwokit ilope iboro (appointed agent) aimaniman/awanyanar iboro ka eswamak lu esolo kosodete aitolomikin akiro/aiwadikaeta ngun nu awanyanaro na iboro olago anu aiyatakin alosit ngaren kotoma anu ikamunitos iboro lu.
  7. Itegeari do kwana etoloton iboro akiro nu aijulanar iboro ne ejaasi ikulepek lu ejaununutos kesi iboro anu aitolot-atiakatiak (breaks bulk). Etacio do ikapun lu aijulujul ikulepek iboro (Transfer of ownership fees), kosodi do emanimanan (supervisor) lo anu esolo acamakin na aijulujulio na ikulepek iboro.
  8. Angin ilope iboro keere ekotokin/ebeit asekun agwokiniton ke lo ejaatatar alasisi anu aitolot akiro nu ikamunitos atacio na esolo lo iboro ne edauna lo etoloton aijular iboro okirorai lu ilope.
  9. Ejaatatar do ikulepek iboro asekunet na aitac esolo kotoma apak ngin na edaunere aijulakin iboro okirorai kec arai bo nat aigwaikin iboro aingadis kotupitete epone lo ejaatatar adoketa nu ikamunitos aingadao na iboro arai bo nat aitemun aijukar iboro akwapin ace. Aiwadikaeta keere nu ikamunitos agwelio na iboro kwape nat arisitin nu agwel, arisitin atacit iboro, apapulai nu itodunitos epone lo inapinapitere iboro nu ejaasi akiro keere nu ikamunitos iboro, inambai kec, epone lo itodolutere, epone lo itolositere iboro, ka ice da) ekotokin itodunai kosodete aitupikin keda apapulai nu itodiarere iboro anu esolo.

 

 

Eraasi nu akiro nu iwadikatai bon bon anu aicoria atacak esolo ido epedorete aijulakin kotupitete aijulujuleta nu ikisila lu esolo arai idio ikisila da keere lu ipugatos akiro nu esolo.

Add to Bookmarks (0)
Please login to bookmark Close
Skip to content