Ikampuni ye Bubwombekh[ ili busubuuzi, shitongle shiandikhise, namwe shitongo;e shosi shisharebwawo nga shikhola kimilimo kye khukhwombekha bibyombekhe, khukhwinyusa tsinzu, kimikhoosi, Khukhusa Kamakholelo, ni kimilimo kikindi kye buwombekhi.
Nga Umundu
Nga Lituuli
Miina ano/Click here wiyongele khumanya byekhukhwiandikhisa
Nga umusasuli we kumusolo uli ni Bulayi. Mungeli ikindi iliyo ikifunisi yesi wakhila khukhwolelesa.
Miina ano/Click here Bulayi byomusasuli we kumusolo
Miina ano/Click here Ikifunisi yomusasuli we kumusolo
Kumusolo Kwenzingisa ye Kampuni (Corporation tax)
Kuno nokwo kumusolo kukukelekhebwa khumagoba ke kampuni, khukwamila khunzingisa ye kampuni iyamakho kumusolo (Company’s taxable income). Kumusolo kwenzigisa ye kampuni kukelekhebwa khu 30%,
Pay As You Earn (PAYE) -Kumusolo kwesi usasula nga nufuna
Umuraambi yesi uraambila ikampuni ye bubwombekhi akhiile wafuna TIN, ala umurambisa (kampini) ali ni ikifunisi ye khukhwiandikhisa khu lwa PAYE (Pay As You Earn) no anyalise khuambilila kumusolo kwa PAYE khukhwama khubarambi babafuna kumusaala kukubirisa mu 235,000/= ela akusasule mu and URA
Miina ano/Click here Lwe ingelekha ya PAYE
Kumusolo kwa Withholding tax
Withholding tax (WHT) nikwo kumusolo kukuambilibwa khumbuka ye khusasulibwa numundu uwakakasibwa (Designated withholding agent) nga asasula umundu ukundi (payee). Ingelekha ye kumusolo kuno khubindu ni burambi kasita inzingisa ibirisa mu 1,000,000 iba 6% kwakha kwaambilibwa lwanyuma kwasasulibwa mu URA.
Nga warusilekho bisale bye bamanyi (Professional fees), Bibikhali ni kumuwendo kwe khukhalilakho kumanyikhaane ta i.e. withholding kwa 6% kubawo kumuwendo kwosi kusasulibwa.
Manya Shino: Kumusolo kukuambilibwa (tax withheld) kwikela likobi khukhendezakho kumusolo kwesi umusasuli akhila khusasula khunzakamo nga akhola inzanjula kumusolo kwefuna (Income Tax).
Miina ano/Click here Lwe bibiamba khu Withholding tax.
Value Added Tax (VAT)
VAT kuli kumusolo kukukendela khu birambisibwa(a consumption tax) kukukelekhebwa khumuwendo kwa 18% khubindu bibikulisibwa bibyamamo kumusolo numundu umusasuli we kumusolo (taxable persons) i.e. umundu uweandikhisa lwa VAT namwe uwakhiile khukhwiandikhisa lwa VAT. Kumuwendo kwe khukalilakho Khukhwiandikhisa lwa VAT nikwo nola wingisa 150 million UGX kumwakha, namwe 37.5 million UGX mumyesi kitaru kikilondana (3 consecutive months).
Miina ano/Click here Kumanya bikali khu VAT
Manya bino: She likambila buli musasuli we kumusolo yeesi uweandikhisa khukaba e-invoices lwekhuba mbawo kumusolo kwosi kukubanzibwa kukobosebwwla umusubuuzi lwe khukula ni khusasula ta, khurusakho nga bilikho e-invoices.
Miina ano/Click here umanye bikali biamba khukhwiandikhisa lwa EFRIS
Inzanjula ino ikholekha nga tsinzanjula tsitsindibtsye kumusolo kwefuna (other Income tax returns)
Miina ano/Click here umanye nga nukhola inzanjula yowo
Nga wamalile inzokesa, ubanzibwa khusasula kumusolo kukhubanzibwa nga urambisa
tsingeli tsitsiliwo tsitsyamanyikhana nga; banks, mobile money, EFT, RTGS, VISA, Mastercard,USSDcode (*285#) nibibindi.
Manya Shino: Shifukhu shye khukhola inzokesa nisyo shifukhu shekhusasulilakho
Miina ano/Click here khuandikhisa isasula
|
Kimusolo Kwenzingisa (INCOME TAX) |
||||
|
Ufunamo |
Bibikhongelesa |
Imbuka ye Bibikhongelesa |
Kimikhemba kye Bibikhongelesa |
|
|
1. Ukhusa kimilimo Lirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule(Free Zone) |
Wiyakhilibwa Kumusolo kwe inzingisa kukwama mukhupangisa Shishombekhe namwe Liswa lwe mwirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule (Free Zone) |
Kimiko 10 |
Akhiile khuramo kamapesi kakhali asi a Dollar tsifuma kamakhumi karano(USD 50m) Umwikhali wa EAC Dollar Tsifuma Likhumi (USD 10m) Bibikhongelesa bino birakikha khushifukhu shesi bubwombekhi burakikha, ate biambilamo ninoyo uwarakikha khale nenga alikho abalaisakho ni kamapeesa kalekhaana kano.
|
|
|
2. Umwombekhi uli khukhwombekha kimilimo kisasulibwa buyeeti ni kyekhuyaba buyindifu mwiloba |
Khu VAT: Kumusolo kukusasulibwa khubindu bibyamakho kumusolo, bibya kulisibwa Umwombekhi uli khukhwombekha kimilimo kisasulibwa buyeeti ni kyekhuyaba buyindifu mwiloba Kuyilibwa khuba kwasasulibwa numukulisi we birambisibwa umwombekhi kasita bibirambisibwa bibanga bye khukwombekha kumulimo kukusasulibwa buyeti kwongene |
Imbuka ye khukhwombekha yoosi |
Umwombekhi uli khukhwombekha kimilimo kisasulibwa buyeeti ni kyekhuyaba buyindifu mwiloba |
|
|
LUSOKYA LWE BYEBUBWOMBEKHI |
||
|
|
Khunyonyola |
Bibikhongelesa Kumusolo |
|
Bitima bibyawulibwa lwe kimilimo • Bibitulula kumuyekhe ni kamabaale – tsitiyuusa tsyongene • Tsitsisindikha bitulule |
• Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta. • VAT asinziila khu Kampuni tsitsyeandikhisa lwa VAT |
|
|
Bibyuma Bibisheenda Liloba • Bibiyaba • Bibikhuula • Bibikhalila tsindulo |
• Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta. • VAT asinziila khu Kampuni tsitsyeandikhisa lwa VAT |
|
|
Bibianikha angaki Byekhurambisa |
• Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta. • VAT asinziila khu Kampuni tsitsyeandikhisa lwa VAT |
|
|
Byekhukhwimikhakho |
Nola byamile mu Shisinza sha East Africa, biyakhillibwa kumusolo kwa Import Duty |
|
|
Bibyuma Bibipima Liloba • Bibiamba bifwo [Global Positioning Systems (GPS)} • Theodolites • Bibienza buterevu khushombekhe (Line of site equipment) • Bibipiimila mubualeyi (Range finders) Bitela khurambisibwa babombeka kamakhoosi ni babayaba byebuindifu mwiloba |
• Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta. • Bisasula VAT |
|
|
Bitima Bisuta Byekhukhwombekha – Tippers • She busiro bwaatwela bubirisa Tani tsirano (5tonnes) nenga shitsifurisa Tani Kabili ta (not exceeding 20 tonnes). • Gross Vehicle Weight exceeding 20 tonnes. |
• Bitima Bisuta Byekhukhwombekha, She busiro bwaatwela bubirisa Tani tsirano (5tonnes) nenga shitsifurisa Tani Kabili ta (not exceeding 20 tonnes).-import duty is 10% Khumala Kumwiko mutwela Bitima Bisuta Byekhukhwombekha, She busiro bwaatwela bubirisa Tani kabili (20 tonnes) mbakho import duty khumala kumwiko mutwela ta. |
|
|
Khukwingisa bibyuma byekhukhwombekha lwe kumulimo kwaburaawa lweshiseela shifwiti, bibirambisibwa muwombekhi ne bikhabalibwa khulukhalala lwe kimikhemba kyangaki kyo ta. Kimikhemba kyasinzoolebwa mu East African Community- Customs Management Act, 2004 . |
• Kimisolo kiwumusibwa bibirambisibwa bye ngisibwa khubirira mu khimiilila khukelawo khwakhalibwamo nga bikobolayo ( re export). |
|
|
Khukhwombekha kumutangi kukendesa kamafura ni kumukha kuteekha (oil and gas) Khukhwama mu Uganda paka Dar- es -salaam |
• Bibirambisibwa Khukhwombekha kumutangi kukendesa kamafura ni kumukha kuteekha (oil and gas) byainyusibwakho kimisolo kyosi khubirira mu- the fifth schedule of the East African Community Customs Management Act, 2004. |
|
|
Bibyuma ni birambisibwa mu khwombekha bibikhola kamasanyalaze. |
• Bibyuma ni birambisibwa mu khwombekha bibikhola kamasanyalaze biyakhilibwa VAT. |
|
|
Mu (RECs) Regional Economic Communities mumutsiilamo (EAC) East African Community, Common Market for East and Central Africa (COMESA). Niitsya khwitsa TRIPARTITE EAC, COMESA ni SADC (South African Development Co-operation |
• Bibingisibwa khukhwama mu (RECs) Regional Economic Communities biyilibwa mungeli ya burawa khu musolo kwa import duty. |
|
|
Linnambo lilimo bibiirambisibwa byekumutindo kweangaki ela bikholebwa mu Uganda.Bibindu bino nga wabikulile mwinambo bilikho kumusolo kwabusheele kwongene. |
• Kamaruumbi kaka khola bibindu nga Tsiwaya, Sementi, Kimitalimbo, kimikutu, kimisumaali, kamabati, ni bibindi. |
|
|
Kimilimo kikili khukhwitsa nga Standard Gauge Railway (SGR) kilimotsikhabi tsye lusokya lwe byebubwombekhi. |
• Kimilimo Kikis sikirusibwakho kimisolo ta kubirira mu East African Community Customs Management Act, 2004 . |
|
|
.tsinzu tsitsyoshebwa khaale (Pre-fabricated) tsirambisibwa mumakholelo nga tsirerebwa ni bakholi baandikhise namwe busubuuzi bubundi nga Warehouse |
• VAT ilekhebwayo lwe tsinzu tsitsyoshebwa khaale (Pre-fabricated) tsirambisibwa mumakholelo |
|
|
Khukulisa bibyuma bibishenda liloba bibirambisibwa khutsowatsowanisa mwirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule (Free Zone) nga baaramo kamapeesi-USD 50Million |
• VAT aba 0 % khubirira mu VAT A ct. |
|
|
Khukulisa bibindu byekhukhwombekha bibirambisibwa khutsowatsowanisa mwirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule (Free Zone) nga waramo wakili USD Million 50ates Dollars |
• VAT mbaakho ta Khubirira mu VAT Act • Excise duty iba Nil |
|
Nga iliyo shishindi shesi ukanakho buyeti bufuurisakho,keniyilakho URA office for yoosi ikhuli ambi ufune buyeti, namwe ta ukhupe isimu yabusa “toll-free lines 0800117000/0800217000 or WhatsApp: 0772140000”