TSI KAMPUNI TSYE BUBWOMBEKHI (Construction companies)

Ikampuni ye Bubwombekh[ ili busubuuzi, shitongle shiandikhise, namwe shitongo;e shosi shisharebwawo nga shikhola kimilimo kye khukhwombekha bibyombekhe, khukhwinyusa tsinzu, kimikhoosi, Khukhusa Kamakholelo, ni kimilimo kikindi kye buwombekhi. 

Add to Bookmarks
Please login to bookmark Close

  • Lwanyuma lwe khukhwiandikhisa, ikampuni ye bubwombekhi yakhiile khufuna khufukiilisibwa ni lukusa khukhwama mubitongole bye buwuli.Nga:
  • National Construction Authority (NCA)
  • National Building Review Board (NBRB)
  • Municipal council authorities.

Nga Umundu

  • Inanga Mundu, (National ID) namwe bibili  khubiwandiikho bino bituufu; Passipota (NationalPassport), Lukusa Lwekhukendesa Bitima (Driving permit), Kadi ye Khulonda (Voter’s card), Inanga mundu ye Shihaalo (Village ID), Inanga mundu ye Buraambi (Employment ID), Inanga mundu ye Buumuli (Refugee ID), Lukhalala lwe Banka (recent Bank statement), Lukusa lwe Khuramba (Work permit), Kadi ye byefuna (financial card),Kadi ye Lukusa lwe khuba Mwinaambo (Visa), Kadi ye Bubiikhi mu NSSF, ni bibindi.
  • Lupulupusi lwe Buandikhise (Certificate of registration)
  • Lukhalala ni bibiamba khubatubaani, ni kwangwanyi ye khutubaana (partnership deed) nola busubuuzi bwe khutubaana (incase of a partnership).

Nga Lituuli

  • Lupulupusi lwe Lituuli 20 (Company Form 20)
  • Lupulupusi lwe Buandikhise (Certificate of incorporation)

Miina ano/Click here wiyongele khumanya byekhukhwiandikhisa

 

 

Nga umusasuli we kumusolo uli ni Bulayi. Mungeli ikindi iliyo ikifunisi yesi wakhila khukhwolelesa.

Miina ano/Click here   Bulayi  byomusasuli we kumusolo

Miina ano/Click here   Ikifunisi yomusasuli we kumusolo

 

Kumusolo Kwenzingisa ye Kampuni (Corporation tax)

Kuno nokwo kumusolo kukukelekhebwa khumagoba ke kampuni, khukwamila khunzingisa ye kampuni iyamakho kumusolo (Company’s taxable income). Kumusolo kwenzigisa ye kampuni kukelekhebwa khu 30%, 

Pay As You Earn (PAYE) -Kumusolo kwesi usasula nga nufuna

Umuraambi yesi uraambila ikampuni ye bubwombekhi akhiile wafuna TIN, ala umurambisa (kampini) ali ni ikifunisi ye khukhwiandikhisa khu lwa PAYE (Pay As You Earn) no anyalise khuambilila kumusolo kwa PAYE khukhwama khubarambi babafuna kumusaala kukubirisa mu 235,000/= ela akusasule mu and URA

Miina ano/Click here   Lwe ingelekha ya PAYE

Kumusolo kwa Withholding tax

Withholding tax (WHT) nikwo kumusolo kukuambilibwa khumbuka ye khusasulibwa numundu uwakakasibwa (Designated withholding agent) nga asasula umundu ukundi (payee). Ingelekha ye kumusolo kuno khubindu ni burambi kasita inzingisa ibirisa mu 1,000,000 iba 6% kwakha kwaambilibwa lwanyuma kwasasulibwa mu URA.

Nga warusilekho bisale bye bamanyi (Professional fees), Bibikhali ni kumuwendo kwe khukhalilakho kumanyikhaane ta i.e. withholding kwa 6% kubawo kumuwendo kwosi kusasulibwa.

Manya Shino:  Kumusolo kukuambilibwa (tax withheld) kwikela likobi khukhendezakho kumusolo kwesi umusasuli akhila khusasula khunzakamo nga akhola inzanjula kumusolo kwefuna (Income Tax).

Miina ano/Click here   Lwe bibiamba khu  Withholding tax.

Value Added Tax (VAT)

VAT kuli kumusolo kukukendela khu birambisibwa(a consumption tax) kukukelekhebwa khumuwendo kwa 18% khubindu bibikulisibwa bibyamamo kumusolo numundu umusasuli we kumusolo (taxable persons) i.e. umundu uweandikhisa lwa VAT namwe uwakhiile khukhwiandikhisa lwa VAT. Kumuwendo kwe khukalilakho Khukhwiandikhisa lwa VAT nikwo nola wingisa 150 million UGX kumwakha, namwe 37.5 million UGX mumyesi kitaru kikilondana (3 consecutive months).

Miina ano/Click here Kumanya bikali khu VAT

Manya bino: She likambila buli musasuli we kumusolo yeesi uweandikhisa khukaba e-invoices lwekhuba mbawo kumusolo kwosi kukubanzibwa kukobosebwwla umusubuuzi lwe khukula ni khusasula ta, khurusakho nga bilikho  e-invoices.

Miina ano/Click here  umanye bikali biamba khukhwiandikhisa lwa EFRIS

 

Inzanjula ino ikholekha nga tsinzanjula tsitsindibtsye kumusolo kwefuna (other Income tax returns)

Miina ano/Click here    umanye nga nukhola inzanjula yowo

 

Nga wamalile inzokesa, ubanzibwa khusasula kumusolo kukhubanzibwa nga urambisa

tsingeli tsitsiliwo tsitsyamanyikhana nga; banks, mobile money, EFT, RTGS, VISA, Mastercard,USSDcode (*285#) nibibindi.

 

Manya Shino: Shifukhu shye khukhola inzokesa nisyo shifukhu shekhusasulilakho

Miina ano/Click here khuandikhisa isasula

 

Kimusolo Kwenzingisa (INCOME TAX)

Ufunamo

Bibikhongelesa

Imbuka  ye Bibikhongelesa

Kimikhemba kye Bibikhongelesa

1. Ukhusa kimilimo Lirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule(Free Zone)

Wiyakhilibwa Kumusolo kwe inzingisa kukwama mukhupangisa Shishombekhe namwe Liswa  lwe mwirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule (Free Zone)

Kimiko 10

Akhiile khuramo kamapesi kakhali asi  a Dollar tsifuma  kamakhumi  karano(USD 50m)

Umwikhali wa EAC Dollar Tsifuma Likhumi (USD 10m)

Bibikhongelesa bino birakikha khushifukhu shesi bubwombekhi burakikha, ate biambilamo ninoyo uwarakikha khale nenga alikho abalaisakho ni kamapeesa kalekhaana kano.

 

2. Umwombekhi uli khukhwombekha kimilimo kisasulibwa buyeeti ni kyekhuyaba buyindifu mwiloba

Khu VAT:

Kumusolo kukusasulibwa khubindu bibyamakho kumusolo, bibya kulisibwa Umwombekhi uli khukhwombekha kimilimo kisasulibwa buyeeti ni kyekhuyaba buyindifu mwiloba Kuyilibwa khuba kwasasulibwa numukulisi we birambisibwa umwombekhi kasita bibirambisibwa bibanga bye khukwombekha kumulimo kukusasulibwa buyeti kwongene

Imbuka ye khukhwombekha yoosi

Umwombekhi uli khukhwombekha kimilimo kisasulibwa buyeeti ni kyekhuyaba buyindifu mwiloba

         

 

LUSOKYA LWE BYEBUBWOMBEKHI

 

Khunyonyola

Bibikhongelesa Kumusolo

 

Bitima bibyawulibwa lwe kimilimo

• Bibitulula kumuyekhe ni kamabaale – tsitiyuusa  tsyongene

•  Tsitsisindikha bitulule

•  Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta.

•  VAT asinziila khu Kampuni tsitsyeandikhisa lwa VAT

 

Bibyuma Bibisheenda Liloba

•  Bibiyaba

•  Bibikhuula

• Bibikhalila tsindulo

•  Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta.

•  VAT asinziila khu Kampuni tsitsyeandikhisa lwa VAT

 

Bibianikha angaki Byekhurambisa

•  Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta.

•  VAT asinziila khu Kampuni tsitsyeandikhisa lwa VAT

 

 

Byekhukhwimikhakho

 

 Nola byamile mu Shisinza sha East Africa, biyakhillibwa kumusolo kwa Import Duty

 

Bibyuma Bibipima Liloba

•  Bibiamba bifwo [Global Positioning Systems (GPS)}

•  Theodolites

•  Bibienza buterevu khushombekhe (Line of site equipment)

•  Bibipiimila mubualeyi (Range finders) Bitela khurambisibwa babombeka kamakhoosi ni babayaba byebuindifu mwiloba

• Kumusolo kwe khubingisa mwinambo Mbaakho ta.

•  Bisasula VAT

 

Bitima Bisuta Byekhukhwombekha – Tippers

•  She busiro bwaatwela bubirisa Tani tsirano (5tonnes) nenga shitsifurisa Tani Kabili ta (not exceeding 20 tonnes).

•  Gross Vehicle Weight exceeding 20 tonnes.

• Bitima Bisuta Byekhukhwombekha, She busiro bwaatwela bubirisa Tani tsirano (5tonnes) nenga shitsifurisa Tani Kabili ta (not exceeding 20 tonnes).-import duty is 10% Khumala Kumwiko mutwela

 Bitima Bisuta Byekhukhwombekha, She busiro bwaatwela bubirisa Tani kabili (20 tonnes) mbakho   import duty khumala kumwiko mutwela ta.

 

Khukwingisa bibyuma byekhukhwombekha lwe kumulimo kwaburaawa lweshiseela shifwiti, bibirambisibwa muwombekhi ne bikhabalibwa khulukhalala lwe kimikhemba kyangaki kyo ta. Kimikhemba kyasinzoolebwa mu East African Community- Customs Management Act, 2004 .

•  Kimisolo kiwumusibwa bibirambisibwa bye ngisibwa khubirira mu khimiilila khukelawo khwakhalibwamo nga bikobolayo ( re export).

 

Khukhwombekha kumutangi kukendesa kamafura ni kumukha kuteekha  (oil and gas) Khukhwama mu  Uganda paka Dar- es -salaam

•  Bibirambisibwa Khukhwombekha kumutangi kukendesa kamafura ni kumukha kuteekha  (oil and gas) byainyusibwakho kimisolo kyosi khubirira mu- the fifth schedule of the East African Community Customs Management Act, 2004.

 

Bibyuma ni birambisibwa mu khwombekha bibikhola kamasanyalaze.

•  Bibyuma ni birambisibwa mu khwombekha bibikhola kamasanyalaze biyakhilibwa VAT.

 

Mu  (RECs) Regional Economic Communities   mumutsiilamo (EAC) East African Community, Common Market for East and Central Africa (COMESA). Niitsya khwitsa TRIPARTITE EAC, COMESA ni SADC (South African Development Co-operation

•  Bibingisibwa khukhwama mu (RECs) Regional Economic Communities biyilibwa mungeli ya burawa khu musolo kwa import duty.

 

Linnambo lilimo bibiirambisibwa byekumutindo kweangaki ela bikholebwa mu Uganda.Bibindu bino nga wabikulile mwinambo bilikho kumusolo kwabusheele kwongene.

•  Kamaruumbi kaka khola bibindu nga Tsiwaya, Sementi, Kimitalimbo, kimikutu, kimisumaali, kamabati, ni bibindi.

 

Kimilimo kikili khukhwitsa nga  Standard Gauge Railway (SGR) kilimotsikhabi tsye lusokya lwe byebubwombekhi.

•  Kimilimo Kikis sikirusibwakho kimisolo ta  kubirira mu East African Community Customs Management Act, 2004 .

 

 .tsinzu tsitsyoshebwa khaale (Pre-fabricated) tsirambisibwa mumakholelo nga tsirerebwa ni bakholi baandikhise namwe busubuuzi bubundi nga Warehouse

•  VAT ilekhebwayo lwe tsinzu tsitsyoshebwa khaale (Pre-fabricated) tsirambisibwa mumakholelo

 

Khukulisa bibyuma bibishenda liloba bibirambisibwa  khutsowatsowanisa mwirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule (Free Zone) nga baaramo kamapeesi-USD 50Million

•  VAT aba 0 % khubirira mu VAT A ct.

 

Khukulisa  bibindu byekhukhwombekha bibirambisibwa  khutsowatsowanisa mwirumbi lye kamakholelo namwe mushifo shishikule (Free Zone)  nga waramo wakili USD Million 50ates Dollars

•  VAT mbaakho ta Khubirira mu VAT Act

•  Excise duty iba Nil

 

Nga iliyo shishindi shesi ukanakho buyeti bufuurisakho,keniyilakho URA office for yoosi ikhuli ambi ufune buyeti, namwe ta ukhupe isimu yabusa “toll-free lines 0800117000/0800217000 or WhatsApp: 0772140000”

 

 

 

Add to Bookmarks (0)
Please login to bookmark Close
Skip to content